Thang máy – Phần 1: Lịch sử phát triển của thang máy

Thang nâng dùng sức người

Trong thời gian vừa qua, cùng với sự tăng trưởng không ngừng của nền kinh tế quốc dân và sự phát triển của các trung tâm đô thị lớn đã kéo theo nhu cầu về đô thị hóa tăng cao. Các khu đô thị mới, chung cư, văn phòng, bệnh viện, cao ốc,…được xây dựng ngày càng nhiều. Nhu cầu về phương tiện đảm bảo an toàn, hiệu quả trong vận chuyển con người và hàng hóa là rất cấp thiết.

Thang máy là phương tiện vận chuyển linh hoạt có thể giải quyết vấn đề cấp thiết này. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ về nguồn gốc của thang máy. Thang máy được phát minh, sử dụng và cải tiến ra sao? Trong bài viết này chúng ta sẽ cùng nhau đi tìm hiểu “Lịch sử phát triển của thang máy”

Thang máy buổi sơ khai

Thang nâng dùng sức người

Thang nâng dùng sức người

Những thang hoặc tời nâng thô sơ đã được sử dụng bắt đầu từ thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên. Khi đó, do yêu cầu việc xây dựng các pháo đài, các tòa tháp, các công trình kiến trúc mà cần có một phương tiện có thể vận chuyển nguyên vật liệu lên cao. Thang máy thời này hoạt động nhờ vào sức người và súc vật: vật nặng cần nâng được buộc vào sợi dây vắt qua một ròng rọc , đầu dây kia có người hoặc súc vật kéo căng sợi dây làm cho vật nặng di chuyển lên cao. Tuy nhiên, cách làm này chỉ phù hợp với các công trình có độ cao thấp và vật nặng có khối lượng không quá lớn. Ngoài ra, chúng ta cũng bắt gặp cơ cấu quấn dây vào một cái tang quay hoặc trục quay, biến chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến đi lên.

Thang máy đầu tiên

Thang máy đầu tiên được chế tạo dưới thời vua Louis XV, ở Versailles năm 1743 và chỉ để cho vua dùng. Thang máy được xây dựng ở ngoài trời, trong sân nhà để cho nhà vua có thể đi từ phòng ông ở lầu 1 lên lầu 2 gặp người yêu là bà De Chateauroux. Kỹ thuật này dựa trên đối trọng nên việc sử dụng đỡ tốn sức hơn.

Thang máy sử dụng đối trọng

Thang máy sử dụng đối trọng

Bản thiết kế của một thang máy cổ

Bản thiết kế của một thang máy cổ

Và tiến bộ hơn nữa chính là khi người ta phát minh ra động cơ hơi nước. Ứng dụng này được đưa vào trong các thang máy để vận chuyển các vật nặng hơn mà sức người và sức súc vật không thể thực hiện được. Hơi nước bốc lên trong nồi hơi nhờ sự gia nhiệt bởi than đá, củi, gỗ,….Chính hơi nước này tạo áp sức đẩy piston tịnh tiến. Qua cơ cấu cơ khí, chuyển động tịnh tiến này sẽ biến thành chuyển động quay để quấn dây nhờ đó cabin sẽ chuyển động lên cao.

Thang máy hiện đại

Cuối thế kỷ 19, với sự phát minh ra dòng điện, điện năng dần dần được ứng dụng vào trong cuộc sống và sản xuất. Nhà phát minh người Đức Werner Von Siemens đã tích hợp động cơ điện vào trong kỹ thuật thang máy. Động cơ điện được đặt vào trong cabin, qua cơ cấu bánh răng để ăn khớp với thanh răng lắp trên tường. Sau đó, động cơ điện được sử dụng làm quay tang và quấn sợi cáp. Nhưng thực tế ứng dụng này chỉ sử dụng được ở các công trình ít tầng.

Sau đó, người ta sử dụng động cơ điện kết hợp với hộp giảm tốc và sử dụng đối trọng. Nhờ vậy mà tốc độ của cabin được cải thiện, đồng thời có nhiều cấp tốc độ hơn, vận chuyển được nhanh chóng với khối lượng tải ngày càng lớn có thể tới 30 tấn.

Thang máy hiện đại ngày nay

Thang máy hiện đại ngày nay

Thế kỷ 21đánh dấu sự phát triển như vũ bão của khoa học kỹ thuật. Các ứng dụng về điều khiển tự động cũng được áp dụng vào thiết kế thang máy. Nhờ vậy, thang máy hoạt động tối ưu hơn. Hệ thống cửa tầng, cabin được thiết kế hiện đại. Hệ thống được bảo đảm an toàn nhờ vô số các thiết bị: khóa an toàn, phanh điện từ,…Và thang máy đã trở thành một phương tiện hiện đại không thể thiếu được tại các cao ốc, khách sạn, nhà hàng, bệnh viện,…

Chúng ta có thể hi vọng trong một tương lai không xa, thang máy có thể được xây dựng để vận chuyển hàng hóa ở cấp độ vũ trụ- đi tới các hành tinh khác.

Các bạn có ý nào bổ sung, xin hãy để lại comment chúng ta cùng thảo luận nhé 🙂

K44CDT-TNUT @ MES Lab., biên soạn

Related posts

4 Comments

  1. Pingback: Thang máy- Phần 2: Tổng quan hệ thống thang máy cơ bản | MES Channel

  2. Pingback: Thang máy- Phần 3 (Phần cuối): Thang máy vũ trụ | MES Channel

*

Top