Khoa học - Công nghệ

5 sự thật thú vị về não bộ mà bạn chưa biết

Não bộ con người là thứ phức tạp nhất trên cơ thể. Nó không chỉ điều khiển các chức năng cơ bản của sự sống như: hít thở, hoạt động bài tiết,…mà còn đảm nhận quá trình xử lý thông tin phức tạp thông qua suy nghĩ. Ngoài ra nó còn điều khiển cảm xúc và hành vi của chúng ta.

Mặc dù phức tạp là vậy, nhưng nó cũng chưa nhiều sự thật thú vị.

1. Luôn luôn hoạt động

Do phải điều khiển các chức năng cơ bản của sự sống nên luôn luôn phải hoạt động, ngay cả khi ta ngủ. Mỗi một phần của não bộ lại đảm nhận chức năng riêng. Ở người bình thường, não được chia làm bốn cặp thùy.

  • Thùy trán thường đảm nhận các chức năng khiến chúng ta “là con người”. Nó liên quan tới các quá trình nhận thức như học tập, sáng tạo, sự tập trung và khả năng kiểm soát các múi cơ cho quá trình vận động. Nó cũng tạo ra các ký ức và điều chỉnh cảm xúc và hành vi.
  • Thùy đỉnh liên quan tới các chức năng cảm giác và cảm nhận không gian – cần cho sự di chuyển, nhận thức và điều hướng.
  • Thùy thái dương xử lý các thông tin liên quan đến âm thanh – bao gồm ngôn ngữ ta nghe được.
  • Thùy chẩm có nhiệm vụ xử lý thông tin về thị giác. Khi ánh sáng được mắt thu nhận, nó được truyền tới vùng này qua các dây thần kinh và chuyển chúng thành hình ảnh mà ta vẫn “nhìn thấy”.

Não người được chia làm 4 cặp thùy và một tiểu não. Ảnh: Think Link

Bằng phương pháp scan, các nhà khoa học có thể biết được khi nào và khu vực nào hoạt động mạnh trong não. Mỗi khi vùng nào hoạt động mạnh, lưu lượng máu sẽ gia tăng để cung cấp năng lượng và ô xy. Việc biết được nhiệm vụ của từng bộ phận rất quan trọng cho cả việc nghiên cứu và phẫu thuật.

2. Liên tục tiếp nhận thông tin

Hai luồng thông tin liên tục được đi vào và đi ra khỏi bộ não. Đó là thông tin cảm giác và thông tin vận động. Thông tin cảm giác là thông tin đi vào não, giúp nó nhận biết về những thứ xung quanh. Thông tin vận động là thông tin ra khỏi não, nó là phản ứng của não đối với những thông tin nhận được.

Ảnh mô phỏng não người. Ảnh: Fox News

Mặc dù não luôn tiếp nhận và xử lý thông tin nhưng chúng ta không ý thức được việc đó. Những thông tin này được não bộ xử lý trong “vô thức”. Ví dụ thông tin về vị trí của các cơ luôn được gửi đi tới não nhưng chúng ta không hề nhận thấy được. Chỉ khi cảm thấy khó chịu hoặc cần điều chỉnh tư thế thì mới cảm nhận được.

3. Khoảng 20% lượng máu được bơm lên não

Đối với các mô sống trên cơ thể, ô xy từ máu sẽ cung cấp và duy trì sự sống. Não bộ cũng không ngoại lệ. Nó cần được bơm từ 15-20% máu của cơ thể để đảm bảo hoạt động. Tuy nhiên, con số này có thể thay đổi tùy thuộc vào giới tính, tuổi tác và cân nặng.

Hình ảnh thật về não người. Ảnh: Forbes

Đối với nam giới, trung bình khoảng 70ml máu bơm quanh cơ thể sau mỗi nhịp tim. Trong đó, khoảng 14ml máu được đưa lên não để cung cấp ô xy cho các tế bào hoạt động.

4. Phẫu thuật não không bị đau

Một đoạn video về một người phụ nữ chơi violin trong khi các bác sỹ đang phẫu thuật não khiến nhiều người ngạc nhiên. Thoạt nghe có vẻ dị thường nhưng việc tỉnh táo khi đang phẫu thuật não lại phổ biến hơn nhiều người nghĩ.

Phẫu thuật não thực sự không bị đau. Ảnh: Life Hacks

Thông thường, các ca phẫu thuật liên quan tới các khu vực “chức năng” của não – khu vực điều khiển vận động, nói hoặc nhìn – đòi hỏi bệnh nhân phải được gây mê toàn thân. Đối với phẫu thuật não thực tế lại không làm tổn thương chúng. Điều này là do não không có các thụ thể đau chuyên biệt gọi là nociceptors. Khi phẫu thuật não, việc bị đau là khi tác động dao mổ vào da, hộp sọ và màng não. Tùy thuộc vào nhiều yếu tố của ca phẫu thuật mà bệnh nhân có thể được gây mê toàn thân hoặc cục bộ.

5. Chấn động não có thể khiến thay đổi con người chúng ta

Một trong những trường hợp nổi tiếng nhất là Phineas Gage. Trước khi bị tai nạn, ông được biết tới như một người công nhân rất có trách nhiệm với công việc. Nhưng khi ông bị một thanh kim loại xuyên qua hộp sọ, ông thay đổi khác hẳn. Việc bị tổn thương thùy trán khiến ông trở nên trẻ con, bốc đồng và thiếu tôn trọng người khác. Gage là một ví dụ điển hình cho thấy việc tổn thương thùy trán có thể gây ra những thay đổi rõ rệt về tính cách.

Phineas Gage, người sống sót sau khi bị thanh sắt 109cm xuyên qua hộp sọ. Ảnh: Lost Bird

Một ví dụ khác: nhiều người bị chấn thương thùy chẩm nhưng vẫn có khả năng về thị lực dù họ hoàn toàn không nhìn thấy gì. Hiện tượng này gọi là thị lực mù (blindsight). Điều này cho thấy không phải tất cả các thông tin hình ảnh đều đi tới vỏ thị giác ở thùy chẩm.

Mặc dù các nhà khoa học đã nghiên cứu khá nhiều về bộ não, tuy nhiên chúng ta vẫn biết quá ít về chúng. Một số khu vực của não hiện vẫn chưa rõ chức năng.

Nguồn: Science Alert, Five Amazing Facts About Your Brain That You Probably Don’t Know , https://www.sciencealert.com/five-amazing-facts-about-your-brain

Ngọc Yến @ Goodliving., biên dịch

1 bình luận

1 Bình luận

  1. Brianham

    Tháng Ba 26, 2020 at 6:13 Sáng

    I benefit from reading through your websites. With thanks!

Viết comment

Địa chỉ email và Số điện thoại của bạn sẽ được ẩn đi. Các ô đánh dấu * là bắt buộc điền!

Địa chỉ: Toà nhà An Lạc, 368B Quang Trung, Hà Đông, Hà Nội
Hotline: 082.547.4020

Copyright © 2017 Good Living - A Brand of MES LAB Co., Ltd.

Lên đầu trang